Będąc niedawno w Muzeum Bitwy Warszawskiej z 1920 roku nie mogłem przewidzieć, że kilka dni później będziemy świadkami bitwy warszawskiej z 2026 roku. Zachowując wszelkie proporcje co do skali i formy nie sposób nie dostrzec analogii pomiędzy oboma cywilizacyjnymi zderzeniami. W jednym i drugim przypadku stolica Polski jest przestrzenią, gdzie geopolityczna warstwa konfliktu zdaje się być w tle bezpośredniego zwarcia sił, na horyzoncie którego nie może być kompromisu.
Nie trzeba nikogo znającego nawet potocznie historię Polski przekonywać do poglądu, że najazd czerwonej Rosji na odrodzoną niespełna dwa lata wcześniej Rzeczpospolitą Polską, był próbą aneksji Polski i jednocześnie etapem wkraczania rewolucyjnych hord do Europy. Bitwa Warszawska 1920 roku uznawana za jedną z osiemnastu najważniejszych batalii w historii świata była apogeum obrony naszego państwa przed zredukowaniem go do kolejnej republiki sowieckiej i pomostu inwazji na Zachód. Nawet filorosyjsko i prokomunistycznie usposobieni politycy, historycy czy zwykli obywatele nie mogą zanegować dzikości agresji Rosjan wobec Polaków i ich barbarzyńskich metod działania. W wojnie polsko-bolszewickiej sprzed 106 lat nie było najmniejszego pola na ugodę.
Zainfekowanie mentalną sowieckością. Zależności mające źródło w przeszłych sowieckich i aktualnych rosyjskich wpływach w Polsce. Dające się usprawiedliwić objawy syndromu sztokholmskiego wobec hegemonicznych i barbarzyńskich sowieckich i rosyjskich metod oddziaływania. Rusofobiczne kompleksy polityków, artystów, naukowców dominujące w postrzeganiu roli i pozycji Polski w stosunkach ze wschodnim sąsiadem. Wreszcie niedocenianie specyficznych sprawności, jakimi dysponuje państwo kierowane z Kremla w sferze kultury, gospodarki, polityki, a nawet religii. Nie można zapominać, że drugą stroną medalu balastującego polską politykę i całą sferę życia publicznego, są analogiczne schematy odnoszące się do relacji z sąsiadem zachodnim, czyli z Niemcami. Geografia przekłada się na geopolitykę i jest to aż nadto oczywiste. Co to znaczy dla nas, w 2026 roku?
Gdy wyłączano media publiczne, gdy anektowano sądy i prokuratury w imię „przywracania praworządności”, każdy kolejny opór społeczny był krótszy i mniej gwałtowny. Zdewastowanie państwowych inwestycji strategicznych i ustępstwa na rzecz obcych państw w kwestiach migracji, rolnictwa, energetyki czy dyplomacji mnożą się od 13 grudnia 2023 roku z prędkością światła (choć może lepiej byłoby w tym przypadku ukuć pojęcie o „prędkości ciemności”). Twardzi kolekcjonerzy afer dużych i małych nie nadążają nad spisywaniem kolejnych deliktów, bo chyba nie ma dnia, aby nie wybuchł jakiś „granat” skandalu. Nawet powódź z 2024 roku przeszła w sensie politycznym bez większego echa, choć dowiodła nieudolności w zarządzaniu kryzysowym, o odbudowie terenów zniszczonych i pomocy powodzianom nie wspominając.
Spór o Trybunał Konstytucyjny (jeszcze) ma potencjał zmiany politycznej topografii Polski. Nie chce mi się wierzyć, aby krąg decydentów po stronie rządowej świadomie wszedł na minę wzmożonego i wzmagającego się z dnia na dzień oporu społecznego. Decydenci spodziewali się raczej zwyczajowego biadolenia liderów opozycji i ostrożności prezydenta RP. Natomiast mogli przewidywać wrzenie społeczne, bo właśnie podniesienie temperatury zbiorowych emocji traktują jako instrument rozregulowywania państwa.
Nie ma pola na kompromis, gdy w stolicy Polskiej rząd ze wszystkim instytucjami podległymi sobie formalnie i nieformalnie, przeniósł różnicę stosunku do państwa z poziomu gabinetowego sporu na poziom otwartego konfliktu społecznego. O polaryzacji w polskim społeczeństwie nie będę się w tym momencie rozwodzić, bo dzieli ona i radykalizuje wzdłuż i wszerz wszystkie kategorie społeczne oraz środowiskowe. Z polaryzacją daje się jednak żyć do chwili, gdy nie przeradza się ona w bezpośrednie zwarcie, a tak właśnie dzieje się obecnie.
Wobec skrajnej (podzielanej przeze mnie) nieufności (ujawnianej lub skrywanej) co najmniej połowy społeczeństwa wobec władzy, decydenci mogli (i mogą nadal) spodziewać się rozwodnienia oporu. Tym czego, a właściwie kogo, nie wzięli pod uwagę, to reakcja prezydenta RP. Urasta on do rangi przywódcy nawet dla tych, którzy w 2025 r. nie byli entuzjastami jego kandydatury w wyborach. Nawet na drugim brzegu rwącej rzeki polskiej polityki, Karol Nawrocki jest uznawany za realnego rywala, o czym świadczy permanentna medialna i decyzyjna dysfamia, z jaką się spotyka Głowa Państwa.
Siłą Karola Nawrockiego nie są tylko: rodzina, charakter i osadzenie w wierze katolickiej, wykształcenie, kondycja psychiczna i fizyczna oraz zawodowe i intelektualne doświadczenie pozapolityczne i metapolityczne. Jest patriotą. Zna historię. Ma pogląd na Polskę i umie to osobiście prezentować w sposób wyrazisty i jednoznaczny. Jest przedstawicielem i reprezentantem tej części polskiego społeczeństwa, która identyfikuje się jako naród.
Jest jednak jeszcze jeden czynnik stanowiący sedno siły prezydenta RP w aktualnym kontekście kryzysu politycznego w Polsce i wokół Polski. Karol Nawrocki jest – jak wszystko na to wskazuje – odporny na sowieckość i impregnowany sowietyzację. Nie jest przypadkiem, że w 2024 r., jako ówczesny prezes Instytutu Pamięci Narodowej, znalazł się na liście osób poszukiwanych przez władze Federacji Rosyjskiej pod pozorem zarzutów na tle usuwania pomników utrwalających sowiecką propagandę historyczną w Polsce.
Ujmując krótko: prezydent nie uległ „ukąszeniu przez sowiecką hydrę”. Nie stał się, jak to bywa określane szerzej (w sensie społecznym) i głębiej (w warstwie psychologicznej / mentalnej) kolejnym przypadkiem „homo sovieticus” w polskich elitach. Prezydent nie wykazuje też kompleksów wobec Niemców, gdy twardo stawia choćby kwestie reparacji wojennych i nie ukrywa sceptycyzmu wobec „przewodniej siły” Berlina w Unii Europejskiej czy w europejskiej części NATO.
Polska, a dokładniej: Polacy, stoją w politycznej sytuacji coraz bardziej zerojedynkowej. Coraz bardziej każdy polityczny wybór może nas na powrót zanurzyć w rosyjsko-niemieckiej strefie zależności lub może, wobec tego konglomeratu – mimo geograficznej determinacji – Polskę usamodzielnić. Spór o Trybunał Konstytucyjny stał się barometrem nastrojów, którego wskaźnik rysuje amplitudę ciśnienia społecznego, a nie trend, co dla obu stron nie jest komfortowe. „Przywilejem” władzy jest napinanie strun emocji, a gdy władza nie trzyma się zasad, może to prowadzić do kryterium siłowego. To z kolei oznacza, że czekać nas może kolejna eskalacja, o ile któraś ze stron nie ugnie się lub nie straci kontroli nad wehikułem politycznych projektów.
W sieci trafiłem na krótki filmik obrazujący jeszcze jedną warstwę zjawiska, jakim jest kwestia uwolnienia się Polski i Polaków z geograficznych i historycznych okowów. Wykreowany, w zastosowaniem AI, dialog dwóch rozpoznawalnych osobistości uzmysławia, że mamy do czynienia z procesami wymykającymi się z reguł polityki czy nawet interesowności. W grę wchodzi bowiem metafizyka…, co nawet dla sprawnych polityków i politologów stanowić może i w istocie stanowi problem…
PS: do opowieści o Muzeum Bitwy Warszawskiej 1920 roku wrócę, bo to opowieść o Polsce wielkiej i wielkich Polakach. Zdjęcie ilustrujące ten tekst to jeden z artefaktów ekspozycji, której oglądanie i czytanie to zadanie obowiązkowe każdego, kto interesuje się historią, i kto chce zrozumieć, jak bardzo wpływa ona na nasze wspólne dzisiaj i jutro.
