Ktoś to musi powiedzieć otwarcie i – być może – wbrew trendom udzielającym się z tak zwanego rynku medialnego, gdzie walka o słuchalność, oglądalność i wszelkie inne możliwe zasięgi przybrała postać wyścigu. Media katolickie nie są powołane do rywalizacji! Ani do rywalizacji z ośrodkami medialnymi spoza środowiska kościelnego, jak i tym bardziej pomiędzy sobą.
Naczelnym zadaniem wszystkich mediów jest komunikowanie. Realny problem mają z tym lub stoją otwarcie w opozycji do tego założenia liczne centra medialne określające się jako „publiczne” czy przyznające się do „komercyjności”. Szukając metod przechwytywania strumieni czytelników, słuchaczy, widzów czy internautów zbyt często lub systemowo polaryzują społeczeństwo, napędzają emocje, wzbudzają sensacje, oferują produkty wydrążone z wartości, choć często opakowane w błyskotliwe formy. Zasypują odbiorców przekazami praktycznie ograniczając lub utrudniając zdolność do świadomego i refleksyjnego ich przyjmowania.
Firmy medialne z zasady są konstruowane tak, aby przynosiły jak najwyższe dochody i jak największe udziały w swoich sektorach rynku odbiorców. To między innymi sprawia, że radia słuchamy i… oglądamy, gazety papierowe przenikają się z wydaniami cyfrowymi, a telewizje i inne produkcje audiowizualne oglądać możemy na ekranie telewizorów czy na mobilnych odbiornikach poprzez, anteny, kablówki czy streaming.
Wydawcy i właściciele dążą do przejmowanie jak największego medialnego areału. Rentowność projektów biznesowych nie jest, rzecz jasna, czymś niewłaściwym. Gdy jednak zyskowność staje się priorytetem, pojawia się presja na zaginanie rzeczywistości kosztem odbiorców i na bezceremonialne spychanie innych podmiotów tej branży. Nie da się także ukryć faktu, że dysponenci finansowi i reklamodawcy w zależności od doraźnych potrzeb lub utrwalonych poglądów zdolni są stanowić i niekiedy stanowią lewar wpływu na zawartość przekazów oraz ich ideowy charakter. Mogą też z dnia na dzień odebrać finansowanie wydawcy gazety czy stacji telewizyjnej lub radiowej.
Na to wszystko nakładają się jeszcze procesy globalizacji mediów, które przestają znać granice polityczne i geograficzne, a czasem także etyczne. Bywają nie tyle źródłem informacji czy przestrzenią wymiany opinii, ale jawnym lub ukrytym ośrodkiem agregowania wiedzy o potrzebach ludzi, a nawet ich kreowania w celach handlowych, politycznych czy ideologicznych.
Poruszając się po świecie realnym i wirtualnym stosunkowo łatwo zorientować się w globalnej homogenizacji gustów, motywów i celów kosztem tożsamości indywidualnej, rodzinnej czy narodowej. Także tożsamości kulturowej i duchowej. Smak pewnego popularnego na całym świecie napoju czy smaki potraw podawanych w pewnej bardzo rozpoznawalnej międzynarodowej sieci gastronomicznej z założenia wszędzie muszą być identyczne. Uznawane za klasę premium urządzenia topowej światowej marki elektronicznej produkującej komputery, telefony i zegarki muszą działać tak samo niezależnie od języka użytkownika i miejsca, gdzie są włączane. Te mechanizmy nie mogą się jednak odnosić do człowieka, jego środowiska społecznego i życiowych celów, jeśli nadal ma być osobą, czyli kimś, kto o sobie decyduje.
Jako katolicy wiemy i wierzymy, że celem człowieka jest wieczność z Bogiem osiągana przez wiarę i wynikające z niej dobre czyny. Z tego wywodzić należy wniosek, że media katolickie swoją realizują wtedy, gdy czytelnicy, słuchacze, widzowie i internauci otrzymują nie tylko treści wolne od fałszu, manipulacji, sensacji czy banału. Wyzwalająca prawda, uszlachetniające dobro, podnoszące na duchu piękno i dające nadzieję przykłady pracy nad sobą, wzajemnej solidarności, determinacji w obronie słabszych, to materia, jaką zajmować mają uwagę i wyobraźnię odbiorców media katolickie. Wbrew pozorom to nie muszą być tylko hagiograficzne laurki, ale też poruszające materiały przygotowane przez dziennikarzy, reporterów i publicystów.
Możemy się boczyć na nieprzyjazną Kościołowi opinię z powodu wydumanych i faktycznych błędów (grzechów), ale do droga w zaułek. Dajmy światu rzeczową informację o tym, co przeżywają, czym żyją, co tworzą i co planują parafie, instytucje i wspólnoty Kościoła katolickiego. Gdy trzeba rzeczowo argumentujmy i wyjaśniajmy. Domagajmy się sprawiedliwości wobec pomówień i miejmy odwagę wyrażać własne stanowisko w debacie publicznej.
Problemem dziennikarza czy publicysty katolickiego nie jest jakość czy ilość materiałów przekazywanych odbiorcom. Wręcz przeciwnie, bo rzetelność, szybkość, wiarygodność i estetyka są atutem katolickich mediów, a przynajmniej wyznacznikiem standardów. Problem mamy z „podaj dalej”, podziel się”, „przekaż”, „udostępnij”.
Tym czego media katolickie potrzebują są symbioza i synergia. Symbioza z Kościołem i synergia pomiędzy nimi.
- Symbioza, bo mowa jest o współistnieniu dwóch różnych organizmów. Horyzontem Kościoła jest transcendencja, a media skupione są na panoramie doczesności, która jednak pozbawiona celowości, staje się doraźnością bez smaku (por. Mt 5,13). Kościół jest tajemnicą, a media są powołane do wyciągania na światło dzienne tego, co jest niewidoczne i nierozpoznane. Tajemnica nie może przecież być jak światło skrywane pod korcem (por. Mt 5, 15). Kościół jest nakierowany na osobiste i wspólnotowe doświadczenie wiary, podczas gdy media mają za zadanie opisywać i wyjaśniać fakty. Warto przecież, aby ludzie widzieli i wiedzieli o owocach wiary (por. Mt 5, 16).
- Synergia, bo media przemawiają różnym językiem i posługują się rozmaitymi technologiami, aby opowiedzieć tę samą widzialną rzeczywistość widzianą przez pryzmat rzeczywistości niewidzialnej. Media katolickie mają to samo źródło i ten sam cel (por. Rz 11,36). Są głosem Kościoła jednego, świętego, powszechnego i apostolskiego w całej różnorodności powołań i charyzmatów (por. 1 Kor 12,1-11). Docierają jednocześnie do zanurzonych w wierze, wierzących przeciętnie lub zwyczajowo, wątpiących, poszukujących, zdezorientowanych, zniechęconych, zrażonych, poranionych, uprzedzonych czy odwróconych ku innym wartościom (por. Dz 17, 17-34). Mając zasięg parafialny, diecezjalny, krajowy, kontynentalny i globalny wizualizują Kościół jako wspólny dom ubogich i zamożnych, silnych i słabych, wielkich i małych oraz przestrzeń bliską zarówno jednemu człowiekowi i milionom ludzi (por. Mt 10,27).
Inauguracja peregrynacji Ikony Jasnogórskiej w Diecezji Świdnickiej z sierpnia 2026 r. i poprzedzająca ją zespołowa praca, wykazała, że można pokazać ściśle religijne wydarzenie także poprzez media spoza kręgu kościelnego w sposób obiektywny. Za wędrówką wizerunku Czarnej Madonny kryje się przecież trudnych do wyliczenia zaangażowani społecznych, godzin pracy i czuwania, ale także pozostających na zawsze poza statystykami ludzkich doświadczeń, nadziei, pojednań i powrotów do dobra.
Wcześniej okolicznością wymagającą medialnej oprawy, choć o zupełnie innym wymiarze stała się powódź z września 2024 r. Zaangażowanie Diecezji Świdnickiej, Caritas Diecezji Świdnickiej, a nade wszystko osób, wspólnot, organizacji pozarządowych i instytucji w pomoc, a potem w odbudowę materialnego i społecznego bytu powodzian to twarde fakty. Jednak bez ich wyjęcia na światło dzienne, bez wskazywania przeciągających się uciążliwości, bez szacunku dla ofiarności indywidualnej i zbiorowej, nie byłoby udokumentowanej i utrwalonej w infosferze świadomości, że dobroczynność to nie tylko hasła i apele, ale konkretna i wymierna działalność na co dzień.
W Diecezji Świdnickiej od kilkunastu miesięcy działa Diecezjalna Agencja Informacyjna (DAI24.pl). Stworzenie swego rodzaju hubu komunikacyjnego dla parafii i wspólnot Diecezji Świdnickiej stało się czymś nieodzownym w dobie olbrzymiego wpływu mediów na świadomość indywidualną i zbiorową. Czytelnicy oraz internauci mają dostęp do spójnego przekazu poprzez strumienie komunikacji różne pod względem języka, formy, stylistyki, ale harmonijnie ze sobą współgrające.
Parafie i wspólnoty w Diecezji Świdnickiej mają swoje aktualizowane codziennie centrum informacji. Mogą poznać to, czym żyją inne parafie i wspólnoty, ale też mogą dzielić się swoimi doświadczeniami. Z tak powstającego zasobu korzystają inne media, także niezwiązane z Kościołem. Efekt ten wzmacniają papierowe wydania miesięcznika „w-Akcji” oraz cotygodniowej edycji „Gościa Niedzielnego”. Co ważne, to jest jednolity przekaz do świata „okołokościelnego”, w którym stosunek do katolików nie zawsze jest przychylny i obiektywny. Suma oddziaływania poszczególnych tytułów to nie tylko „efekt skali”, ale „siła nadajnika” oraz „liczba anten”. Wynikające z nich oddziaływanie mierzone jest nie tylko przez pryzmat cyfrowych statystyk lub bilansów sprzedaży, bo sensem tych aktywności jest słyszalność głosu Kościoła i czytelność jego obrazu.
Ogólnokrajowym węzłem mediów związanych z Kościołem może być Katolicka Agencja Informacyjna (eKAI.pl). Niedawno rozpoczęła się jej metamorfoza w kierunku koncentrowania strumienia informacji i opinii w jednym serwisie. Tak może powstać agora komunikacji Kościoła w Polsce. Nie chodzi o zatrzymanie aktywności żadnej z redakcji mediów katolickich w Polsce czy ograniczenie ich autonomii. Celem jest współdzielenie i wzmacnianie infosfery Kościoła oraz zdolności do kształtowania wiedzy o życiu katolików oraz wizerunku całej wspólnoty na zewnątrz Kościoła. Dla osiągnięcia tego planu należałoby oczekiwać od Katolickiej Agencji Informacyjnej zdecydowanie większego otwarcia na media katolickie z całego kraju. Udostępnianie serwisu eKAI.pl dziennikarzom i publicystom reprezentującym diecezje otworzy rzeczywistą panoramę żywotności Kościoła w Polsce.
Św. Augustyn (ulubiony święty i filozof papieża Leona XIV) w dziele „O państwie Bożym” użył frazy „różne dźwięki, jedna melodia”. W odniesieniu do mediów katolickich można mówić o „różnych kadrach i jednym obrazie”, o „różnych punktach widzenia i jednym horyzoncie”, o „różnych drogach i jednym celu”. Myśl o jedności w różnorodności i różnorodności w jedności ma bowiem szczególne zastosowanie w stosunku do mediów katolickich. Winna być swego rodzaju paradygmatem wszystkich angażujących się w tworzenie i funkcjonowanie mediów katolickich, o ile chcą ich rozwoju.
Nie ma czasu, miejsca i środków na wewnętrzną konkurencję. Choćby tylko na poziomie strategii i zarządzania mediami określanymi jako katolickie czy kościelne, rozpraszanie zasobów materialnych, intelektualnych, twórczych i technicznych osłabia lub wręcz dezintegruje ich zsumowany potencjał i moc wpływania na rzeczywistość.
Wzajemne udostępnianie, cytowanie i multiplikowanie treści, dostrzeganie mikroskopijnych z punktu widzenia całej diecezji zaangażowań w mniejszych strukturach i ich promowanie, działa ożywczo i motywująco. Ten sam proces musi dotyczyć całego Kościoła w Polsce, jeśli nasz głos nie ma się rozpłynąć w infozgiełku i jeśli obraz życia wspólnoty wierzących nie ma się zamienić w pustą ramę stereotypów.
Jako katolicy na co dzień współtworzymy kulturę i gospodarkę. Uczestniczymy w życiu publicznym wnosząc kapitał wartości, na których można budować pokój społeczny. Mamy też przekonania, od których nie odstąpimy czy to ze względu na racje rozumu, czy to z racji motywacji duchowych. Mamy swoje zwyczaje i tradycje, dające nam tożsamość i budujące naszą wspólnotę.
Media katolickie działające w symbiozie z Kościołem i we wzajemnej synergii mogą i powinny skutecznie informować i przekonywać świat. Mogą uświadamiać także nam, że wbrew stereotypom, które zasilały się… deficytem informacji lub dezinformacją, jest w nas witalność, że Kościół, mimo nieidealności ludzi i struktur, jest przestrzenią tętniącą dobrem i życiem.
Posługujmy się mediami, bo jest to rodzaj mowy współczesnego świata, a my chcemy ten świat zmieniać na lepszy tak, jak chce tego założyciel Kościoła i obecny w Nim, nasz Pan. Jesteśmy przez Niego do tego świata posłani, by przekonać innych, że wiara ma sens (por. J 6,47).
Tekst dedykowany dla serwisu wAkcji.24.pl
